Allah-ü Teala, kullarına karşı o kadar merhametli ki... Günahlarını affettirip Cennet'e girsinler diye nice imkan ve fırsatlar vermiş. Sık sık insana kâr - zarar hesabı yapmaya, nefislerini hesaba çekmeye davet ediyor. İşte, Berat gecesi bu büyük fırsatlardan biri.
Tüccar, iş adamı, esnaf, hatta çiftçiler de öyle değil mi? Her sene bir kere genel muhasebelerini yapar, kâr veya zararlarını çıkarır, durumlarını gözden geçirirler. Mali müşavirlerin, yılın son aylarında yoğun çalışmaları bu yüzden. Devlet bile, mükellefin varlık durumunu dikkate alarak vergi almıyor mu?
Aslı "beraet" olan "berat" kelimesi, "borçtan, suç ve cezadan, hastalıktan kurtuluş" anlamında. İslami terminolojide ise, "günahtan arınma, hesabını verme ve kurtuluşa erme" gibi anlamlar taşıyor. Allah Rasülü (s.a.v) şöyle buyuruyor: "Berat gecesi göklerin kapısı açılır. Melekler müminlere müjde verir. İbadete teşvik ederler." (Nesai)
Berat gecesi, Şaban ayının 15. gecesidir. Kutlu elçi (s.a.v), ihtiyacımızı Allah'tan istememiz, O'nun hazinesinin, af ve bağışlamasının sonsuzluğu konusunda şöyle buyurur: "Berat gecesinde Allah-ü Teala buyurur ki; af ve bağışlanma isteyen yok mu, affedeyim. Rızık isteyen yok mu, rızık vereyim. Kim ne isterse istesin, vereyim. Bu hal sabaha kadar devam eder." (İbni Mace)
Peki, Berat gecesine bu kadar üstünlük kazandıran olay nedir, dersiniz? Hak ve batılı birbirinden ayıran, insana hidayet yollarını gösteren Kur'an-ı Kerim. Rabbimiz şöyle buyurur: "Apaçık kitaba and olsun ki, biz o Kur'an'ı mübarek bir gecede indirdik." (Duhan, 2-3) Tefsir uleması, bu "mübarek gece"nin Berat gecesi olduğunu açıklar.
Biliyorsunuz, hocalarımız Ramazan ayında bize, Kur'an-ı Kerim'in Kadir gecesinde indiğini anlatırlar. Bu konuda "Şüphesiz, biz Kur'an'ı Kadir gecesinde indirdik." (Kadir, 1) buyrulur. Tefsir uleması, farklı gibi görünen bu durumu şöyle açıklar: "Kur'an-ı Kerim Levh-i Mahfuz'dan Beyt'ül Mamur'a (Kabe) toplu halde, bütün olarak Berat gecesinde indirildi. Kadir gecesinde ise, Kabe'nin bulunduğu dünya semasından ayet ayet, bölüm bölüm inmeye ve insanları aydınlatmaya başladı."
Gerçekte Berat gecesi, Ramazan ayı ve Kadir gecesinin habercisidir: "Ramazan ayı, insanlara yol gösteren, hak ve batılı birbirinden ayırmanın açık delillerini ortaya koyan Kur'an'ın indirildiği aydır." (Bakara, 185) "Kadir gecesi, içinde Kadir gecesi bulunmayan bin aydan daha hayırlıdır." (Kadir, 3)
Berat gecesinin Kur'an-ı Kerim'le ilgisi olması, onun önem ve büyüklüğünü ortaya koymaktadır. Berat gecesi bir seçim ve ayrım gecesidir. Bir senelik olaylar, insanların amelleri görevli melekler aracılığıyla Allah'a arz olunur. Ölüm, rızk, tabii felaketler gibi gelecek bir sene içinde gerçekleşecek olaylar görevli meleklere bildirilir. Peygamberimiz (s.a.v), Ramazan ayı dışında en çok Şaban ayında oruç tutar, Berat kandilinin gecesini ibadetle, gündüzünü oruçla geçirirdi. Bunun sebebini soranlara "Ben amelimin oruçlu olarak Allah'a arz edilmesini isterim" buyururlardı. Bir Berat gecesinde şöyle dua etmişti:
"- Allah'ım! Azabından affına, gazabından rızana sığınıyor, senden yine sana iltica ediyorum. Şanın yücedir. Sana yaptığım övgüyü büyüklüğüne denk bulmuyorum. Sana gereği gibi hamd etmekten acizim" (Tergib ve Terhi
Berat gecesi bir arınma ve muhasebe gecesidir. Allah Rasülü (s.a.v) "Ölmeden önce nefsinizi hesaba çekiniz" buyurur. Hz. Ömer (r.a) her gün yatmadan önce kendisine "Bugün Allah için ne yaptın?" sorusunu yöneltir, amellerinin muhasebesini yapardı. İslam'ın bize yüklediği görevler konusunda yıllık muhasebemizi de Berat gecesinde yapmalıyız.
Bu gece, kendimize bir çekidüzen vermeli, Rabbimize sığınmalı, amellerimizi yeniden gözden geçirmeliyiz. Şu hesabı iyi yapmalıyız: Bir tarafta dünya, diğer tarafta ahiret. Dünya fani ve sanal alem; ahiret ise baki ve gerçek hayat. Dünyadan olan kaybımız sebebiyle değil; asıl ahiretten olan kaybımız sebebiyle üzüntü duymalıyız.
Akıllı insan, çeşmeler akarken suyunu dolduran, feyiz ve rahmet yağmur gibi yağarken ondan istifade etmesini bilendir. Okuyucularımızın Berat kandilini tebrik eder, İslam alemi ve tüm insanlık için hayırlara vesile olmasını niyaz ederim.